Mihajlo Bajić – BOJA DUGE –
Oduvek se smatralo da kriminalističke trilere ne može svako da piše jer pisac mora da bude posebno talentovan za atmosferu napetosti koja čitaoce drži „na ivici”. Međutim kada se među ubistva, istrage, zavere i prikrivene zločine pridoda duboko porinuće u psihu potencijalnih žrtava i jedinstveno poimanje sveta prožeto studijom o krivici, moći i beznačajnosti, to znači da je autor odavno prevazišao fabulu koja će zadovoljiti samo „ljubitelje dobrog zločina”, već je u svoje redove uvukao i one koji vole dubine psihološkog i filozofskog romana. To znači da se pojavilo delo poput pravog malog dragulja među trilerima, Boja duge Mihaila Bajića, koja je tek započela svoj put ka razrešenju misterioznih ubistava a publiku zaintrigirala kako ovim tako i nastavkom koji sledi.
U jednom malom američkom gradu sve izgleda idilično i mirno. Međutim, kao i u svakoj naizgled uspavanoj sredini, ako se malo zagrebe ispod površine, izviriće tajne koje održavaju pulsiranje njegovih žitelja. Jedna od najstrože čuvanih je grupa ilijadista, skupina tinejdžera koji u lokalnoj gimnaziji pravi tajno udruženje od najboljih i najtalentovanijih učenika, na taj način pokušavajući da dostignu pozicije koje će im biti odskočna daska za budućnost. Međutim, kada jedan od njih, Robert Daglas, bude pronađen mrtav, postaće jasno da se u životu ništa ne može isplanirati, niti beneficije, niti poverenje u najbliže okruženje, niti strah od pitanja: ko je sledeći?
Ono što svaki čitalac koji uzme ovu knjigu u ruke odmah spozna jeste da pred njim ne stoji običan kriminalistički zaplet, psihološka drama ili filozofski traktat. Naprotiv, međusobnim prožimanjem ovih elemenata stvara se gusto tkanje romana koji ne nudi razrešenje već razotkrivanje, ne nudi istinu već podrivanje svake činjenice koju i likovi i čitaoci misle da poseduju. On se samo naizgled odvija u prostorijama škole, policije i crkve, prava radnja pulsira u savesti i strahu aktera a posebno u filozofiji dr Duge, kao ideološkog jezgra celog romana, ujedno noseći društvenu konotaciju razotkrivanja kriminala ne kao anomalije već prirodnog proizvoda sistema i institucija ne kao nosilaca pravde već kao mehanizama kontrole, zataškavanja i trgovine istinom.
Iako na prvi pogled može delovati da glavnu temu romana čini rasvetljavanje ubistava koja se nižu i unose strah u do tada godinama mirnu i učmalu sredinu, ona to nije. Umesto nje, svedoci smo odnosa čoveka prema smrti i značenju života, ali u praktičnom smislu, gde smrt nije metafora već instrument. Zato se ona i shvata kao razobličavanje smisla, istina kao opasnost, institucionalno nasilje kao tiha i legitimna produžena ruka društva, krivica kao pojam koji može zaobići kaznu a mladost kao plodno tlo za razvijanje ideologije. Zato sa mnogih stranica odjekuje pitanje šta se dešava sa čovekom kad mu se oduzme vera u značaj, a odgovori koje nude likovi nisu isti, u čemu i leži snaga dela…
